{"id":551,"date":"2025-12-01T18:19:46","date_gmt":"2025-12-01T17:19:46","guid":{"rendered":"https:\/\/trilabs.pl\/?p=551"},"modified":"2025-12-01T18:26:32","modified_gmt":"2025-12-01T17:26:32","slug":"praktyczne-zasady-pobierania-transportu-i-przygotowania-probek-gruntow-spoistych-do-badan-edometrycznych-i-trojosiowych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/trilabs.pl\/en\/praktyczne-zasady-pobierania-transportu-i-przygotowania-probek-gruntow-spoistych-do-badan-edometrycznych-i-trojosiowych\/","title":{"rendered":"Praktyczne zasady pobierania, transportu i przygotowania pr\u00f3bek grunt\u00f3w spoistych do bada\u0144 edometrycznych i tr\u00f3josiowych"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Praktyczne zasady pobierania, transportu i przygotowania pr\u00f3bek grunt\u00f3w spoistych do bada\u0144 edometrycznych i tr\u00f3josiowych<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Uzyskanie wiarygodnych parametr\u00f3w odkszta\u0142ceniowych i wytrzyma\u0142o\u015bciowych grunt\u00f3w spoistych w badaniach laboratoryjnych jest mo\u017cliwe wy\u0142\u0105cznie wtedy, gdy pr\u00f3bka zachowuje naturalny stan i wilgotno\u015b\u0107 od momentu pobrania a\u017c do rozpocz\u0119cia badania. Grunty spoiste s\u0105 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe na zmiany zawarto\u015bci wody oraz na naruszenie ich struktury, wynikaj\u0105cej z pierwotnego u\u0142o\u017cenia cz\u0105stek i warunk\u00f3w napr\u0119\u017cenia in situ. Nawet niewielka ingerencja, taka jak wysuszenie powierzchni pr\u00f3bki lub jej deformacja podczas wypychania z pr\u00f3bnika, mo\u017ce prowadzi\u0107 do zmiany parametr\u00f3w mechanicznych, Dlatego kontrola jako\u015bci pr\u00f3bki musi odbywa\u0107 si\u0119 na ka\u017cdym etapie \u2014 pobierania, transportu oraz przygotowania do bada\u0144.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Pobieranie pr\u00f3bek grunt\u00f3w spoistych\n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W przypadku grunt\u00f3w spoistych pobieranie pr\u00f3bek nierozlu\u017anionych powinno odbywa\u0107 si\u0119 z wykorzystaniem cienko\u015bciennych pr\u00f3bek cylindrycznych, najcz\u0119\u015bciej pr\u00f3bnika Shelby. Konstrukcja pr\u00f3bnika jest wynikiem optymalizacji stosunku grubo\u015bci \u015bcianki do \u015brednicy rury, co pozwala ograniczy\u0107 tarcie \u015bcian na pr\u00f3bk\u0119 podczas zag\u0142\u0119biania (Lunne, Berre, Strandvik, 1997). Pr\u00f3bnik powinien by\u0107 wprowadzany w grunt z jednostajn\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105, bez obracania i bez uderze\u0144, gdy\u017c gwa\u0142towne ruchy powoduj\u0105 zak\u0142\u00f3cenie pierwotnego uk\u0142adu por\u00f3w. Zaleca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pobieranie pr\u00f3bek wy\u0142\u0105cznie z miejsc, gdzie grunt nie zosta\u0142 wcze\u015bniej naruszony metod\u0105 wiertnicz\u0105 lub mechanicznie. Bezpo\u015brednio po pobraniu pr\u00f3bki w terenie nale\u017cy zabezpieczy\u0107 jej powierzchni\u0119, aby ograniczy\u0107 wymian\u0119 wilgoci z otoczeniem.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Zabezpieczenie i transport pr\u00f3bek spoistych\n\n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Po pobraniu pr\u00f3bka spoistego gruntu powinna by\u0107 niezw\u0142ocznie zabezpieczona. W pierwszej kolejno\u015bci zamyka si\u0119 jej powierzchnie czo\u0142owe poprzez pokrycie ich parafin\u0105 lub innym materia\u0142em izoluj\u0105cym, co ogranicza utrat\u0119 wilgoci. Transport nale\u017cy prowadzi\u0107 w spos\u00f3b eliminuj\u0105cy wstrz\u0105sy \u2014 grunt spoisty w stanie naturalnym zachowuje pami\u0119\u0107 napr\u0119\u017ceniow\u0105, a wibracje mog\u0105 prowadzi\u0107 do relaksacji napr\u0119\u017ce\u0144 lub do powstania mikrosp\u0119ka\u0144, niewidocznych go\u0142ym okiem, ale wp\u0142ywaj\u0105cych na wyniki bada\u0144 konsolidacyjnych (Head, 1998). Dodatkowo pr\u00f3bki nie mog\u0105 by\u0107 wystawione na dzia\u0142anie podwy\u017cszonej temperatury; zmiany temperatury przyspieszaj\u0105 proces wysychania, a utrata wilgotno\u015bci skutkuje zmian\u0105 konsystencji i modu\u0142u odkszta\u0142cenia.
Norma PN-EN ISO 22475-1 podkre\u015bla, \u017ce pr\u00f3bki spoiste nale\u017cy bada\u0107 mo\u017cliwie jak najszybciej po pobraniu do laboratorium. Koncepcja \u201e\u015bwie\u017co\u015bci pr\u00f3bki\u201d polega na utrzymaniu niezmienionego stanu wilgotno\u015bci i struktury. Kontrola wilgotno\u015bci pr\u00f3bki przed badaniem jest obowi\u0105zkowa, a ka\u017cde odchylenie od stanu naturalnego skutkuje obni\u017ceniem wiarygodno\u015bci wynik\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Przygotowanie pr\u00f3bek do bada\u0144 edometrycznych i tr\u00f3josiowych\n\n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Po dostarczeniu pr\u00f3bki do laboratorium nale\u017cy oceni\u0107 jej stan wizualny. Pr\u00f3bki wykazuj\u0105ce sp\u0119kania powierzchni, oznaki wysuszenia lub deformacje geometryczne nale\u017cy odrzuci\u0107 jako niereprezentatywne. Formowanie pr\u00f3bki polega na bardzo delikatnym usuni\u0119ciu zewn\u0119trznej warstwy, kt\u00f3ra mog\u0142a zosta\u0107 naruszona podczas pobrania i transportu. Obr\u00f3bk\u0119 prowadzi si\u0119 ostrym drutem lub no\u017cem o cienkim ostrzu, a czynno\u015bci przygotowawcze wykonuje si\u0119 w jak najkr\u00f3tszym czasie, aby ograniczy\u0107 ekspozycj\u0119 materia\u0142u na powietrze.
W przypadku przygotowania pr\u00f3bki do badania edometrycznego kluczowe jest uzyskanie r\u00f3wnoleg\u0142ych powierzchni pr\u00f3bki oraz jej dok\u0142adnego dopasowania do pier\u015bcienia edometrycznego. Jedynie r\u00f3wnomierny kontakt powierzchni pr\u00f3bki z filtrem i pier\u015bcieniem zapewnia prawid\u0142owe roz\u0142o\u017cenie odkszta\u0142ce\u0144 podczas konsolidacji.
W badaniu tr\u00f3josiowym szczeg\u00f3lnie istotna jest stabilizacja pr\u00f3bki podczas monta\u017cu. Po uformowaniu cylindrycznej pr\u00f3bki nak\u0142ada si\u0119 membran\u0119 ochronn\u0105. W celu unikni\u0119cia deformacji stosuje si\u0119 wewn\u0119trzne pr\u0119ty \u0142\u0105cz\u0105ce, kt\u00f3re utrzymuj\u0105 pr\u00f3bk\u0119 w osi aparatu, umo\u017cliwiaj\u0105 jej pionowe ustawienie oraz kontrol\u0119 nad ni\u0105 podczas ca\u0142ego monta\u017cu. Dzi\u0119ki temu pr\u00f3bka nie odkszta\u0142ca si\u0119 ani nie rotuje, co eliminuje nier\u00f3wnomierne napr\u0119\u017cenia w pocz\u0105tkowej fazie badania i zwi\u0119ksza powtarzalno\u015b\u0107 wynik\u00f3w (Head, 1998; Bishop & Henkel, 1962). Ka\u017cda nieprawid\u0142owo\u015b\u0107 podczas przygotowania mo\u017ce skutkowa\u0107 utrat\u0105 integralno\u015bci struktury pr\u00f3bki, a w konsekwencji \u2014 b\u0142\u0119dn\u0105 interpretacj\u0105 warto\u015bci sp\u00f3jno\u015bci i k\u0105ta tarcia wewn\u0119trznego.
Ostatecznie pr\u00f3bka grunt\u00f3w spoistych powinna by\u0107 traktowana jako wierny no\u015bnik informacji o pod\u0142o\u017cu. Dbaj\u0105c o jej jako\u015b\u0107 na etapie pobierania, transportu i przygotowania, zapewnia si\u0119, \u017ce wynik badania laboratoryjnego odzwierciedla rzeczywiste zachowanie gruntu in situ.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Literatura \/ Normy\n\n\n<\/h5>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Bishop, A.W., Henkel, D.J. (1962). The Measurement of Soil Properties in the Triaxial Test. Edward Arnold, London.
Head, K.H. (1998). Manual of Soil Laboratory Testing. Volume 3: Effective Stress Tests. Wiley.
Lunne, T., Berre, T., Strandvik, S. (1997). Sample disturbance effects in soft clays. ASTM Geotechnical Testing Journal.
ASTM D1587-15. Standard Practice for Thin-Walled Tube Sampling of Fine-Grained Soils. ASTM International.
PN-EN ISO 22475-1:2006. Badania geotechniczne \u2014 Pobieranie pr\u00f3bek grunt\u00f3w i ska\u0142 oraz pomiar poziomu w\u00f3d gruntowych.
PN-EN ISO 17892-5:2017. Badania laboratoryjne grunt\u00f3w \u2014 Cz\u0119\u015b\u0107 5: Badanie edometryczne.
PN-EN ISO 17892-8:2018. Badania laboratoryjne grunt\u00f3w \u2014 Cz\u0119\u015b\u0107 8: Badanie tr\u00f3josiowe z kontrol\u0105 napr\u0119\u017cenia i odkszta\u0142cenia.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Praktyczne zasady pobierania, transportu i przygotowania pr\u00f3bek grunt\u00f3w spoistych do bada\u0144 edometrycznych i tr\u00f3josiowych Uzyskanie wiarygodnych parametr\u00f3w odkszta\u0142ceniowych i wytrzyma\u0142o\u015bciowych grunt\u00f3w spoistych w badaniach laboratoryjnych jest mo\u017cliwe wy\u0142\u0105cznie wtedy, gdy pr\u00f3bka zachowuje naturalny stan i wilgotno\u015b\u0107 od momentu pobrania a\u017c do rozpocz\u0119cia badania. Grunty spoiste s\u0105 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe na zmiany zawarto\u015bci wody oraz na naruszenie […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-551","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trilabs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/551","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trilabs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/trilabs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trilabs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trilabs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=551"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/trilabs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/551\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":565,"href":"https:\/\/trilabs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/551\/revisions\/565"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trilabs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=551"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/trilabs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=551"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/trilabs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=551"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}